Trị mụn có đơn giản?

Bệnh hay gặp ở tuổi dậy thì, tuy nhiên trên 30% vẫn còn có thể kéo dài đến 40-50 tuổi. Mụn là sự viêm đơn vị nang lông - tuyến bã ở một vài vùng nào đó thường gặp, như ở mặt, ngực, lưng... Triệu chứng đa dạng tùy theo mức độ viêm nhiễm và thể tạng, nguyên nhân phức tạp, tiến triển nhiều khi dai dẳng, hiếm khi gây biến chứng nguy hiểm nhưng lại gây mất thẩm mỹ và khó chịu ở nhiều người. Nữ thường bị mụn sớm hơn nam, tuy nhiên ở nam bệnh thường nặng hơn.

Sự hình thành mụn

Tuyến bã: là những tuyến phụ của thượng bì bao quanh nang lông, là những tuyến nang hình chùm do nhiều tiểu thùy tạo thành chất bã được bài tiết ra ngoài qua ống nang lông rồi qua lỗ nang lông tạo thành chất nhờn ở trên da.

Nữ thường bị mụn sớm hơn nam, tuy nhiên ở nam bệnh thường nặng hơn.

Yếu tố ảnh hưởng đến tiết chất bã:

-Yếu tố nội tiết (hormon): Chất nội tiết Androgen nhất là testosteron kích thích tiết chất bã. Progesteron liều cao có tác dụng kích thích, liều thấp có tác dụng ức chế, oestrogen liều cao có tác dụng ức chế.

- Yếu tố bên ngoài: Tẩy rửa, cọ sát nhiều quá, càng kích thích tăng tiết bã. Nhiệt độ bên ngoài càng cao cũng tăng tiết bã.

Dưới tác động của nội tiết tố Androgen làm tuyến bã phình ra to và tăng cường hoạt động bài tiết chất bã, khi chất sừng trên da được tạo ra hằng ngày làm bít kín lỗ thoát ra của chất bã thì chất sừng này cùng với chất bã tạo ra nhân mụn.

Nhân mụn có 2 trường hợp:

- Không bị viêm nhiễm: Có hai loại nhân mụn là mụn đầu trắng (hay còn gọi mụn đóng), mụn trắng sẽ thành nhân mụn mở, khi bị hở ra bên ngoài hay còn gọi là mụn đầu đen. Màu đen là do nhân mụn bị oxy hóa ở phần hở ra bên ngoài.

- Bị viêm nhiễm: Do vi trùng P.acnes (có thể do vi trùng khác), P.acnes tiết ra men lipase để biến đổi chất bã chủ yếu là glycerid thành glycerol và acide béo tự do, đưa đến làm vỡ vách của u nang nhỏ và chất dịch chứa acide béo tự do tràn ra mô chung quanh, tạo ra mụn viêm đỏ.

Các dạng mụn

Mụn có nhiều dạng khác nhau tùy theo triệu chứng bên ngoài:

- Mụn thông thường: là dạng mụn thường gặp nhất, gồm mụn sần, mụn mủ, mụn đầu đen, mụn đầu trắng. Vị trí hay gặp: ở mặt, trán, ngực, lưng.

- Mụn bọc là dạng nặng nhất, gồm nhiều nang mụn sâu dưới da, có chứa mủ và dịch có mùi hôi, khi lành thường để lại sẹo xấu. Vị trí hay gặp: sau lưng và mông, thường gặp ở nam, tuổi trung niên.

- Mụn hồng.

- Phát ban dạng mụn: giống như mụn thông thường.

- Ở một số người do tạng đặc biệt sau khi lành mụn để lại sẹo lõm nhỏ hoặc sẹo lồi làm  ảnh hưởng đến thẩm mỹ.

Việc điều trị mụn là vấn đề không đơn giản như nhiều người tưởng cũng như các hãng quảng cáo giới thiệu sản phẩm.

Các yếu tố gây nổi mụn

Yếu tố gây nổi mụn rất phức tạp, có thể do:

1. Nội tiết hay hormon: mụn phát sinh nhiều lớn do tăng hoạt động của Androgen của tuyến sinh dục và thượng thận, do Progesteron tăng cao vài ngày trước khi có kinh nguyệt. Mụn cũng nổi lên nhiều do dùng chất nội tiết tố kéo dài như uống hoặc chích chất corticoid hoặc do bôi thuốc corticoid kéo dài.

2. Tiêu hóa: ở nhiều người do "tạng đặc biệt" sau khi lạm dụng nhiều chất ngọt, "chất nóng" như: sữa đặc, chocolate, bánh ngọt, chè, bánh mì, mỡ… hoặc táo bón cũng dễ bị mụn.

3. Bôi mỹ phẩm làm bít nghẽn lỗ chân lông, phụ nữ ở thành phố dễ bị mụn hơn ở thôn quê.

4. Bị bệnh phải dùng thuốc kéo dài như: INH, Vitamin B12, Phenobarbital…

5. Nghề nghiệp phải tiếp xúc nhiều dầu mỡ, hóa chất thường để lại trên da những mụn đầu đen còn gọi là nút dầu hoặc tiếp xúc thường xuyên với chất Chlore hoặc dioxin để lại mụn gọi là Chloracne.

6. Lạm dụng thường xuyên Pomade bôi ở tóc cho trơn láng, dễ chải tóc ở đàn ông.

7. Thời tiết: mùa hè mụn nổi nhiều hơn mùa xuân, mùa thu.

8. Cơ học: do chà sát, bóp, kéo cũng kích thích tạo ra mụn.

9. Vệ sinh da kém, ít chịu rửa mặt, làm việc trong môi trường dơ bẩn ẩm ướt.

10. Yếu tố thần kinh tâm lý như: stress, xúc động, nhút nhát, vận động thể lực quá nhiều, mất ngủ, uống nước ít …

11. Do yếu tố di truyền.

Việc điều trị mụn là vấn đề không đơn giản như nhiều người tưởng cũng như các hãng quảng cáo giới thiệu sản phẩm. Bệnh có thể chữa khỏi nhưng đòi hỏi người bệnh phải kiên nhẫn, có sự theo dõi điều trị thường xuyên của bác sĩ chuyên khoa da  liễu. Tùy theo trường hợp bệnh như thế nào, bác sĩ có thể cho dùng thuốc này, thuốc khác, thuốc bôi, thuốc uống.

Thời gian dùng thuốc thường thay đổi và thuốc cũng thay đổi sau một thời gian. Không nên tự ý mua thuốc sử dụng lại khi mụn tái phát trở lại.

Theo Phụ nữ

T_THAO_LUAN_BAIVIET

T_SENT_COMMENT